Giáo sư Trần Văn Khê – Người tận hiến cho âm nhạc dân tộc


Mai Hồng

Vào Google, với từ khóa “Giáo sư Trần Văn Khê”, chỉ trong vòng 0,35 giây, chúng ta đã nhận được hơn 500 nghìn kết quả. Đây chỉ là một con số rất cụ thể cho thấy sự nổi tiếng của ông. Nhưng những đóng góp của ông đối với việc gìn giữ và quảng bá văn hóa nước nhà thì không phải trong một lúc có thể kể hết, nhận thức được đầy đủ tầm vóc, cũng như ảnh hưởng sâu rộng của nó.

Giáo sư Trần Văn Khê thường xuất hiện trước công chúng trong trang phục áo dài khăn đóng của dân tộc. Với sự lịch thiệp, am tường và chất giọng truyền cảm, những bài nói chuyện của Giáo sư về văn hóa dân tộc dù ở Việt Nam hay ở nước ngoài, dù bằng tiếng Việt hay tiếng Pháp, tiếng Anh, đều đi vào lòng người một cách nhẹ nhàng mà thấm sâu. Ông là sứ giả truyền bá các giá trị độc đáo của văn hóa dân tộc, đặc biệt là âm nhạc dân tộc cho các chuyên gia của UNESCO và bạn bè khắp 5 châu.



Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê

Giáo sư Trần Văn Khê – Người tận hiến cho âm nhạc dân tộc

Nghe thêm về Trần Văn Khê

Giáo sư Trần Văn Khê sinh năm 1921 tại tỉnh Vĩnh Long, là con cả của một gia đình có 4 đời nhạc sĩ. Sinh ra trong một gia đình truyền thống âm nhạc như vậy nên Trần Văn Khê từ bé đã được “tắm” trong bầu không khí âm nhạc dân tộc. Năm 1949, Trần Văn Khê sang Pháp du học. Ông là Việt Nam đầu tiên đậu tiến sĩ ngành âm nhạc học tại Pháp. Sau đó, ông trở thành giáo sư tại Đại học Sorbonne (Pháp), thành viên danh dự Hội đồng Quốc tế âm nhạc, UNESCO… Ông là người có bề dày trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, có công trong quảng bá âm nhạc Việt Nam nói riêng, văn hóa Việt Nam nói chung ra thế giới.


Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê cùng con gái Trần Thị Thúy Ngọc tại liên hoan âm nhạc Vicenza – Ý, 1971

Sinh thời, Giáo sư Trần Văn Khê cho rằng, việc ông gắn bó cả cuộc đời với âm nhạc truyền thống là do “duyên trời định”. Khi đã thấy các nhiều bộ môn nghệ thuật của Việt Nam có giá trị, ông kiên trì phân tích, đúc kết và nêu ra những ưu điểm của các bộ môn ấy bằng những bài viết và những buổi nói chuyện. Ông cũng tìm đủ cơ hội để giới thiệu những bộ môn ấy với người nước ngoài bằng đĩa hát, băng từ, băng video để họ có dịp thưởng thức, phê bình, đánh giá, góp sức để những bộ môn ấy được hồi sinh

Từ năm 1976, Giáo Sư Trần Văn Khê về nước, ghi âm ca trù để giới thiệu với bạn bè thế giới. Giáo sư cũng là người tư vấn và cung cấp nhiều tư liệu quan trọng để nhiều di sản của Việt Nam như: nhã nhạc, ca trù, cồng chiêng, đờn ca tài tử… được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.

Giáo sư Trần Văn Khê yêu đất nước bằng tình yêu máu mủ, ruột thịt, gắn bó với quê hương từ những món ăn thường ngày tự nấu, đến âm nhạc dân tộc mà ông dành cả đời nghiên cứu, bảo tồn… Căn hộ của gia đình ông ở ngoại ô Paris (Pháp) chất đầy các cây đàn, các cuốn sổ ghi chép, các cuốn băng audio và video ghi kín tư liệu âm nhạc quý hiếm và hàng chục nghìn cuốn sách báo.

“Lá rụng về cội”, sau hơn 55 năm ở nước ngoài, năm 2001, Giáo sư Trần Văn Khê quyết định sẽ rời Pháp về ở hẳn tại Việt Nam. Ngôi biệt thự ở số 32 Huỳnh Đình Hai (quận Bình Thạnh) được sửa chữa khang trang, đẹp đẽ “trước cau, sau chuối” như bao ngôi nhà Việt truyền thống và ngày 6/1/2006 chìa khoá của nó được những người có trách nhiệm trao tận tay giáo sư Trần Văn Khê. Điều này thỏa mong ước của ông đó là “được về Việt Nam, có một ngôi nhà không chỉ là nơi để ở mà còn là nơi để làm việc. Đó là nơi tập trung và giữ gìn những tư liệu mà cả đời ông gom góp được, để sau này cho thế hệ trẻ Việt Nam đến xem, để các bạn có thể đối thoại với các nền văn hóa âm nhạc trên thế giới”.

Dẫu vẫn biết “sinh có hạn, tử bất kỳ”, nhưng khi biết tin Giáo sư Trần Văn Khê qua đời, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, các nhạc sĩ và đông đảo công chúng đã bày tỏ niềm tiếc thương sâu sắc.

Vĩnh biệt Giáo sư Trần Văn Khê, mỗi người chúng ta, nhất là những người trẻ, hãy tiếp tục lan tỏa ngọn lửa yêu văn hóa dân tộc của GS Trần Văn Khê, như lời nhắn nhủ của Giáo sư: “Thời hội nhập nhiều người đến với Việt Nam, người ta không coi mình há pop, rock, ăn mặc giống người ta, mà xem bản sắc văn hóa dân tộc mình. Nên các bạn cần tìm hiểu, có hiểu mới yêu, thì văn hóa dân tộc mới trường tồn”.

Với những đóng góp to lớn, Giáo sư Trần Văn Khê đã nhận nhiều giải thưởng cao quí ở trong nước và quốc tế. Nhiều trường đại học tặng ông bằng Tiến sĩ danh dự. Ông là thành viên danh dự suốt đời của hội đồng Quốc tế âm nhạc thuộc UNESCO. Giáo sư Trần Văn Khê là thành viên của nhiều hội nghiên cứu âm nhạc tại Pháp, Mỹ, Trung Quốc…

Mai Hồng

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s