Suy nghĩ về Giáo sư Trần Văn Khê


BBC

Giáo sư Tiến sĩ âm nhạc Trần Văn Khê vừa qua đời tại Sài Gòn sau thời gian nằm viện, hưởng thọ 94 tuổi.

Ông du học tại Pháp từ năm 1949 và là người Việt Nam đầu tiên đậu tiến sỹ Âm nhạc học vào năm 1958, với luận án tiến sĩ “Âm nhạc truyền thống Việt Nam”. Ông được biết đến là người đã có công quảng bá âm nhạc cổ truyền Việt Nam ra thế giới.

Sau đây là ý kiến của một số chuyên gia và nghệ sĩ về âm nhạc dân tộc Việt Nam trong và ngoài nước chia sẻ với BBC về ông.


Giáo sư Tiến sĩ âm nhạc Trần Văn Khê

Suy nghĩ về Giáo sư Trần Văn Khê

Nghe thêm về Trần Văn Khê

Truyền bá cái hay cái đẹp của nhạc dân tộc

Gs Ts Khoa học Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam.

Vào những năm 1970 công việc nghiên cứu âm nhạc cũng đã làm khá kỹ khá nhiều nhưng chúng tôi đón được cuốn sách Âm nhạc Việt Nam cổ truyền của ông Khê, chúng tôi mừng lắm.

Ông phác cho chúng tôi suốt cả một lịch trình âm nhạc từ thời Lê đến thời kỳ Pháp thuộc. Đó là những tư liệu đầu tiên có sở cứu cho nên chúng tôi rất mừng.

Chúng tôi sau đó được biết ông Khê đã đi khắp nơi trên thế giới, ở nơi nào ông cũng tuyên truyền, trình bày cái hay cái đẹp của âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Lúc bấy giờ và ngay cả bây giờ nữa không phải chúng ta muốn tuyên truyền cái gì về âm nhạc dân tộc Việt Nam là được mà phải có điều kiện, phải có tài trình bày, phải có kiến thức hiểu biết và cũng có điều kiện để đi các nơi như ông Khê.

Cho tới những năm 2000 tôi được trực tiếp tiếp xúc với ông Khê, nhất là trong Hội nghị về Nhã nhạc. Lúc bấy giờ chúng tôi chuẩn bị làm hồ sơ cho UNESCO để người ta vinh danh di sản đầu tiên của Việt Nam là Nhã nhạc cung đình Huế.

Phải nói rằng ông Khê đóng góp rất nhiều vì trong công trình nghiên cứu âm nhạc Việt Nam cổ truyền ông đã giành rất nhiều trang cho âm nhạc cung đình, thành ra sự đóng góp để làm nổi bật cái hay cái đẹp cái cổ truyền và tính đặc sắc dân tộc trong âm nhạc cung đình Việt Nam còn lại ở thời Nguyễn, đã góp phần làm cho hồ sơ có tính hấp dẫn và thuyết phục cao và vì thế âm nhạc cung đình Huế là di sản đầu tiên được UNESCO vinh danh.

Sau này về sống trong nước ông tiếp tục góp ý rất nhiều cho các hồ sơ sau.

Ngoài ra ông còn quan tâm đến việc giảng dạy cho các cháu nhỏ. Đấy chính là một biện pháp để duy trì nền âm nhạc dân tộc Việt Nam. Ông tự mình mở nhiều lớp và có các CLB để thu hút các cháu.

Việc làm của ông trong phạm vi không lớn lắm nhưng chúng ta có thể nói rằng ông là con người cả đời đã cống hiến cho nền âm nhạc dân tộc Việt Nam. Nói về một con người thì có lẽ đấy là điểm đậm nhất, đẹp nhất về ông Khê.

Nguyễn Văn Khuê đánh giá về sự đóng góp của GS. Trần Văn Khê trong nghệ thuật Ca Trù

Từ những năm 90, mặc dù ở nước ngoài, nhưng ông đã để tâm rất nhiều, nhất là lĩnh vực nghệ thuật ca trù.

Ông đã đưa băng ca trù, như băng của bà Quách Thị Hồ, để thế giới cảm nhận được nghệ thuật ca trù là cao sang, độc nhất vô nhị của dân tộc Việt Nam, gắn liền với văn chương, lễ hội, phong tục tập quán của dân tộc.

Ông là người có công rất lớn trong việc tìm nhặt lại những nghệ nhân ca trù đích thực của Việt Nam để giới thiệu giúp thế giới có thể cảm nhận vẻ đẹp của nghệ thuật ca trù. Đó là công lao rất lớn.

Khi về nước ông cũng xuống gặp gỡ gia đình nghệ nhân để tìm hiểu và thu thập tài liệu về ca trù để rồi thành một công trình rất lớn giúp sau này UNESCO công nhận ca trù là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Ngoài ra ông còn làm các công việc khác cho nhã nhạc Huế, đờn ca tài tử .v.v. Phải nói ông là một con người tôi vô cùng trân trọng.

Ông mất đi là một tổn thất lớn cho dòng nghệ thuật dân gian của Việt Nam. Ông là người có tâm, có đức, nghiên cứu rất kỹ về nhạc dân tộc.

Để có những người kế cận được thì chắc lớp trẻ chắc cần phải có những năm tháng và rất nhiều học hỏi, nhất là ngành lý luận âm nhạc càng cần phải có trải nghiệm qua nhiều thời kỳ.

Ông Khê là một cây đại thụ, muốn có cây đại thụ như vậy thì phải mất nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi, phải yêu đất nước, âm nhạc, con người và văn hóa Việt Nam thì mới có thể thay thế được.

Ông Trần Vương Thạch, Giám đốc Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ kịch Việt Nam nói với BBC giới văn nghệ sỹ rất buồn khi nhận tin này.

“Tuy không dậy trực tiếp tôi nhưng tôi luôn coi giáo sư Khê là người thầy, một người tiên phong trong nhiều lĩnh vực trong đó có âm nhạc dân tộc.

“Ngoài những nghiên cứu ra thì ông Khê mang về Việt Nam rất nhiều tinh thần và sự cổ súy cho âm nhạc dân tộc.

“Thầy Khê đã có những công lao đóng góp vào việc đờn ca tài tử hay nghệ thuật cồng chiêng của Việt Nam đã được công nhận di sản văn hóa thế giới.

“Sự có mặt của giáo sư Khê ở Việt Nam đã mang đến cho các giới nghiên cứu và âm nhạc Việt Nam sự ủng hộ, sự cổ súy cùng sự khuyến khích và định hướng rất quan trọng để nhìn lại gia sản âm nhạc của Việt Nam,” ông Thạch nói với BBC.

Tổng hợp từ BBC

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s